"වැස්සනේ..." කියලා අසල්වැසියා ඇඟ බේරගන්න හදනවද? ඔබේ වත්තට හරවන වතුර පාර නවත්වන නීතියේ ඇත්ත කතාව
වැස්ස දවසට කෝපි කෝප්පයක් තොලගාමින් විවේකීව ඉන්න හැමෝම ආස වුණත්, සමහරුන්ට නම් අහස කළු කරගෙන එනකොට හිතට දැනෙන්නේ මහා බරක්. ඒ වෙන කිසිවක් නිසා නොව තමන්ගේ අසල්වැසියාගේ වහලෙන් හෝ ඉඩමෙන් ගලාගෙන එන මහා වතුර කඳ නිසා ඔබේ ඉඩම මඩ වගුරක් බවට පත්වන නිසයි. වැස්ස කියන්නේ සොබාදහමේ දායාදයක් වුණාට, අසල්වැසියාගේ නොසැලකිල්ල නිසා ඔබේ මිදුලට පිරෙන වතුර කියන්නේ නීතිමය වශයෙන් විසඳාගත හැකි ගැටලුවක් බව බොහෝ දෙනා නොදන්නා කරුණක්. "ඉතින් මම මොනවා කරන්නද, මේක වැස්සනේ" කියලා අසල්වැසියා ඇඟ බේරාගන්න හදනවා නම්, ඊට එරෙහිව ක්රියාත්මක විය හැකි නීතිමය ප්රතිපාදන සහ ප්රායෝගික පියවර ගැන ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම දැනුවත් වී සිටිය යුතුයි.
මෙතැනදී මුලින්ම තේරුම් ගත යුතු වැදගත්ම කාරණය වන්නේ ස්වභාවිකව ගලා යන ජලය සහ මිනිසා විසින් කෘතිමව හරවන ලද ජලය අතර ඇති වෙනසයි. ශ්රී ලංකාවේ පොදු නීතිය හෙවත් රෝම ලන්දේසි නීතියට අනුව ඉහළ පිහිටි ඉඩමක සිට පහළ ඉඩමකට ස්වභාවිකව ගලා එන වැසි ජලය වැළැක්වීමට පහළ ඉඩමේ හිමිකරුට අයිතියක් නැහැ. නමුත් නීතියෙන් බරපතල ලෙස වරදක් ලෙස දකින්නේ අසල්වැසියා විසින් වහලවල් වලට පීලි යොදා හෝ කොන්ක්රීට් කාණු සකස් කර එම වතුර පාර කෘතිමව සහ බලහත්කාරයෙන් ඔබේ ඉඩම දෙසට යොමු කිරීමයි. සරලවම කියනවා නම් තමන්ගේ වතුර ටික අනුන්ගේ ඉඩමකට බැහැර කිරීමට කිසිම කෙනෙකුට නීතිමය අයිතියක් නැහැ. එය සම්පූර්ණයෙන්ම නීති විරෝධී කටයුත්තක් වන අතර ඔබේ අනුමැතියකින් තොරව එලෙස ජලය බැහැර කිරීම නතර කිරීමට ඔබට පූර්ණ අයිතිය තිබෙනවා.
මෙවැනි ක්රියාවක් නීතියේ හැඳින්වෙන්නේ පෞද්ගලික පීඩාවක් එහෙමත් නැතිනම් Private Nuisance එකක් හැටියටයි. අසල්වැසියාගේ ජල පාර නිසා ඔබේ ඉඩමේ පස් සෝදාගෙන යාම, ඉඩම මඩ වගුරක් වීම හෝ විශේෂයෙන්ම දේපළ මායිමේ ඇති තාප්ප හෝ වැටවල් වලට හානි සිදුවීම බරපතල කාරණයක්. යම් හෙයකින් අසල්වැසියා හරවන වතුර පාරක් නිසා ඔබේ තාප්පය අසල ජලය රැඳී එය දුර්වල වී කඩා වැටුණහොත්, ඒ සඳහා යන සම්පූර්ණ අලුත්වැඩියා වියදම සහ වන්දි මුදලක් ඔහුගෙන් අය කර ගැනීමට ඔබට හැකියාව තිබෙනවා. තමන්ගේ දේපළ භුක්ති විඳින අතරතුර අන් අයට හිරිහැර නොකිරීම සිවිල් නීතියේ මූලිකම පදනමක්.
මේ ගැටලුවට මුහුණ දෙන ඔබ කලබල වී අසල්වැසියා සමඟ රණ්ඩුවක් ඇති කරගත යුතු නැහැ. මුලින්ම කළ යුත්තේ ඉතා සුහදව අදාළ පාර්ශවයට කරුණු පැහැදිලි කර දීමයි. ඔබේ ක්රියාව නිසා මගේ දේපළට හානි වෙනවා යැයි පෙන්වා දී එය නිවැරදි කරගන්නා ලෙස ඉල්ලීමක් කරන්න. නමුත් ඔහු එය ගණන් නොගන්නේ නම්, ඔබේ ප්රදේශයේ පිහිටි ප්රාදේශීය සභාවේ හෝ නගර සභාවේ පිහිටි මහජන පැමිණිලි අංශයට ලිඛිතව දැනුම් දිය හැකියි. පළාත් පාලන ආයතනවල තිබෙන අතුරු ව්යවස්ථා අනුව මෙලෙස මහජනයාට පීඩා වන පරිදි ජලය බැහැර කිරීම දඬුවම් ලැබිය හැකි වරදක්. ඔවුන්ගේ කාර්මික නිලධාරීන් පැමිණ පරීක්ෂා කර බලා අදාළ කාණු හෝ පීලි ඉවත් කිරීමට නියෝග නිකුත් කිරීමේ බලය සභා බලධාරීන්ට තිබෙනවා.
ප්රාදේශීය සභාව මගින් විසඳුමක් නොලැබුණහොත් හෝ ගැටලුව සංකීර්ණ නම් ඊළඟ හොඳම පියවර වන්නේ ප්රාදේශීය සමථ මූල මණ්ඩලයට පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කිරීමයි. මෙය උසාවි යාමට වඩා ඉතා ලාභදායී සහ ඉක්මන් ක්රමවේදයක් වන අතර දෙපාර්ශවයම කැඳවා සාමකාමීව ගැටලුව නිරාකරණය කිරීමට මෙහිදී උත්සාහ කෙරෙනවා. එතැනදීත් අසල්වැසියා මුරණ්ඩු ලෙස හැසිරෙන්නේ නම්, නීතිඥයෙකු මාර්ගයෙන් එන්තරවාසියක් හෙවත් Letter of Demand එකක් යැවීම සිදු කළ හැකියි. දේපළට සිදුවන හානිය සහ ඊට එරෙහිව නඩු පැවරීමට කටයුතු කරන බව දන්වා යවන මෙම ලිපිය බොහෝ විට ගැටලුව විසඳා ගැනීමට ප්රබල බලපෑමක් ඇති කරනවා.
අවසාන වශයෙන් කිව යුත්තේ අසල්වැසි සාමය කියන්නේ මුදලට ගත නොහැකි වටිනාකමක් බවයි. අපි අනුන්ගේ වැරදි ගැන කතා කරනවා වගේම, අපි අලුතින් නිවසක් හෝ වහලක් සකස් කරන විට අපේ වතුර පාරවත් අසල්වැසියාට කරදරයක් නොවන විදිහට අපේම ඉඩමේ කාණු පද්ධතියකට හරවා යැවීමට වගබලා ගත යුතුයි. නීතිය දැනගෙන සිටීම වැදගත් වන්නේ රණ්ඩු වීමට නොව, තමන්ගේ අයිතිවාසිකම් රැකගනිමින් බුද්ධිමත්ව ප්රශ්න විසඳා ගැනීමටයි. වැස්ස කියන්නේ හැමෝටම සතුටක් ගෙන දෙන දෙයක් මිස අසල්වැසියන් සමඟ වෛර බැඳගන්න හේතුවක් නොවිය යුතුයි.
#SrilankaLaw #PropertyRights #NeighborDisputes #PrivateNuisance #RainWaterIssues #LegalAdviceSL #PradeshiyaSabha #MediationBoard #CivilLaw #HomeOwnership