අතු කපන්න අසල්වැසියාගේ අවසරය ඕනෙමද? පොලිසි නොගිහින් ප්රශ්නේ විසඳන ලංකාවේ නීතිය මෙන්න
උදෑසන අවදි වී මිදුල අතුගාන විට ඔබේ මිදුල පුරා විසිරී ඇත්තේ අල්ලපු වත්තේ ගහෙන් වැටුණු කොළ රොඩු නම් එය මොනතරම් හිසරදයක්දැයි අමුතුවෙන් කිව යුතු නැහැ. වැස්ස දවසට වහලේ පීලි හිරවී වතුර උතුරන විට හෝ තාප්පයට ඉහළින් පැමිණි අතු නිසා ඔබේ නිවසේ ආරක්ෂාවට තර්ජනයක් වී ඇති විට මේ පීඩනය තවත් වැඩි වෙනවා. බොහෝ දෙනෙක් මේ ගැටලුව අසල්වැසියාට පැවසූ විට ලැබෙන පිළිතුර වන්නේ ගහ තියෙන්නේ මගේ වත්තේ නිසා මට කරන්න දෙයක් නැහැ කියා හෝ හුළඟට කොළ එන එක ස්වභාවික දෙයක් කියා මග හැරීමයි. නමුත් සැබවින්ම නීතිය ඉදිරියේ මෙවැනි නිදහසට කරුණු වලට වලංගු භාවයක් තිබෙනවාද යන්න ඔබ දන්නවාද?
ශ්රී ලංකාවේ බලපැවැත්වෙන රෝම ලන්දේසි නීතියට අනුව ඉඩම් අයිතිය කියන්නේ හුදෙක් පොළොවේ පස් ටිකට පමණක් සීමා වූ දෙයක් නෙවෙයි. නීතිමය සිද්ධාන්තවලට අනුව යම් අයෙකුට ඉඩමක් අයිති වූ විට එම ඉඩමේ පොළොවේ සිට අහස දක්වා ඉහළට ඇති සිරස් අවකාශය හෙවත් ගුවන් සීමාවත් ඔහුට හිමි වෙනවා. ඒ නිසා ඔබේ තාප්පයේ මායිමෙන් මෙපිට ඔබේ ඉඩමට අයත් ගුවන් කලාපයට අසල්වැසියාගේ ගසක අත්තක් හෝ කොටසක් පැමිණ තිබෙනවා නම් එය නීතියෙන් හඳුන්වන්නේ ඔබේ දේපළට අනවසරයෙන් ඇතුළු වීමක් හෙවත් Trespass එකක් ලෙසයි. අසල්වැසියාගේ ගස කොතරම් විශාල වුවත් පැරණි වුවත් ඔබේ අවකාශය ආක්රමණය කිරීමට ඊට අයිතියක් නැහැ.
මේ ආකාරයට අනවසරයෙන් පැමිණි අතු නිසා ඔබේ දේපළ පරිහරණයට බාධාවක් හෝ පීඩාවක් සිදුවන අවස්ථාවකදී ඊට එරෙහිව ක්රියාමාර්ග ගැනීමේ නීතිමය අයිතියක් ඔබට තිබෙනවා. නීතියේ මෙය හඳුන්වන්නේ කරදරයක් ඉවත් කිරීමේ අයිතිය හෙවත් Right of Abatement ලෙසයි. මෙහිදී සුවිශේෂී කාරණය වන්නේ ඔබේ තාප්පයේ සීමාව හෙවත් මායිම් රේඛාව දක්වා ඔබේ පැත්තට පැමිණි ඇති අතු කපා ඉවත් කිරීමට ගසේ අයිතිකරුගෙන් විශේෂ අවසරයක් හෝ උසාවි නියෝගයක් අවශ්ය නොවීමයි. ඔබේ ඉඩම් සීමාව තුළ ඇති බාධකය ඉවත් කරගැනීමට ඔබට පූර්ණ බලය තිබෙනවා. නමුත් මෙය සිදුකළ යුත්තේ ඉතා කල්පනාකාරීව සහ නීතියේ සියුම් තැන් අවබෝධ කරගෙනයි.
මෙහිදී බොහෝ දෙනෙක් නොදැනුවත්කම නිසා වරදවා ගන්නා තැනක් තිබෙනවා. එනම් ඔබ කපා දමන අතු හෝ එම අතුවල තිබෙන ගෙඩි කාටද අයිති කියන කාරණයයි. නීතියට අනුව අත්ත ඔබේ වත්තට නැමී තිබුණත් එය තවමත් අයිති වන්නේ අසල්වැසියාගේ ගසටයි. එනම් එය අසල්වැසියාගේ දේපළක්. ඒ නිසා ඔබ කපන අතු, දැව හෝ එහි ඇති අඹ වැනි ඵලදාවක් තබා ගැනීමට හෝ විකිණීමට ඔබට අයිතියක් නැහැ. ඔබ එසේ කළහොත් එය අන්සතු දේපළක් සොරකම් කිරීමක් ලෙස අර්ථ දැක්විය හැකියි. එම නිසා නිවැරදිම ක්රමය වන්නේ කපා ඉවත් කරන ලද අතු සහ කොටස් නැවත අසල්වැසියාට භාර දීමයි. එසේත් නැතිනම් ඔහුට අවශ්ය නැති බව පැවසුවොත් පමණක් ඔබට ඒවා ඉවත් කළ හැකියි.
කෙසේ වෙතත් නීතියෙන් ඔබට පිහියක් අරගෙන අතු කපන්න බලය තිබුණාට ප්රායෝගික ලෝකයේදී අසල්වැසියන් සමඟ සුහදව කටයුතු කිරීම ඊට වඩා වටිනවා. හිටි හැටියේ ගසට නැග අතු කපනවාට වඩා මුලින්ම මේ ගැන අසල්වැසියාට පවසා මෙය තමන්ට පීඩාවක් බවත් එය කපා දැමීමට අවශ්ය බවත් දැනුම් දීම මනුෂ්යකමයි. සමහර විට ඔවුන් කැමැත්තෙන්ම එය කපා දීමට ඉදිරිපත් වෙන්න පුළුවන්. එසේ නොමැති නම් පමණක් නීතිමය පියවරට යාම හෝ අදාළ සීමාව දක්වා අතු ඉවත් කිරීම සිදුකළ හැකියි. පොලිසියකට පැමිණිල්ලක් ගියත් ඔවුන් මූලිකව බලන්නේ සාමය කඩවීමක් සිදුවී තිබේද යන්න ගැන නිසා ආවේගශීලී නොවී බුද්ධිමත්ව ඔබේ අයිතිවාසිකම් ජයගැනීම තමයි වඩාත්ම සාර්ථක ක්රමය වන්නේ.
#SriLankaLaw #PropertyRights #NeighborDisputes #LegalAdviceLK #LandOwnership #CivilLaw #TreeDisputes #NuisanceLaw #RomanDutchLaw #HomeGardenTips